نگاهی بر اصول و مبانی حقوق بین الملل در اسلام


سید صالح فتوحیسه‌شنبه 03 اسفند 1400
10,4امتیاز علمی این اثر

مقدمه

دین اسلام کامل ترین و جامع ترین دین الهی است که هدف نهایی و غایی آن رستگاری، سعادت و کمال انسان ها می باشد. اساسا دین اسلام در تمامی زمینه های مختلف حیات بشری و جوامع همچون زمینه های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، فکری و ... قواعد و مقرراتی را ارئه کرده که عمل به آنها سبب سعادت و رستگاری مسلمانان و به طور کلی انسان ها می شود.

 این دین الهی بر پایه یک سری اصول و مبانی مشخصی قرار دارد که این مقاله سعی در بررسی آنها دارد. منظور از مبانی آموزه ها و باورهای ثابت و غیرقابل تغییر اسلام است که زیرساخت های فکری و اعتقادی مسلمانان را تشکیل می دهد و منظور از اصول همان راهبردهای کلان و اصلی قابل عمل در هر زمانی می باشد.

نظام حقوق و بین الملل اسلامی مجموعه ای از قوانین و مقرراتی است که توسط خداوند وضع شده و حاکم بر روابط میان کشورهای اسلامی با یکدیگر و کشورهای اسلامی با سایر کشورها می باشد تا حقوق ملت ها بر اسا عدالت محقق گردد.

مجموعه قوانین و مقررات حقوق و روابط بین الملل در اسلام در دوران حکومت پیامبرو اولین حکومت اسلامی، تکوین و تکمیل شد و در روابط حکومت پیامبر با سایر حکومت ها اجرایی شد.

این نظام حقوق کامل ترین و بهترین نظام حقوق برای مسلمانان می باشد زیرا منشا آن خدواند است و خدواند تنها کسی است که نسبت به انسانها، جوامع، مقتضیات زمان و مکان آگاهی کامل دارد و می تواند مناسب ترین مجموعه قوانین و مقررات را برای و جوامع ایجاد کند. نظام حقوقی بین الملل اسلامی بر پایه یک سری مبانی و اصولی است که آنرا از سایر نظام های حقوق متمایز می سازد. در ادامه مبانی و اصول این نظام حقوقی مطرح می شود.


مبانی حقوق و روابط بین الملل در اسلام

از مهم ترین مبانی حقوق و روابط بین الملل در اسلام عبارتند از :

کرامت انسانی: خداوند به تمامی انسان ها فارغ از هر جنس، پوست، نژاد و ... کرامت بخشیده و در بسیاری از آیات قرآن به این موضوع اشاره شده است که ما فرزندان آدم را کرامت بخشیدیم و آنها را بر سایر موجودات برتری دادیم.
دمیدن روح خدایی در انسان، اشرف مخلوقات بودن انسان و مسخر کردن کائنات، نشانه هایی از کرامت ذاتی انسان می باشند که به طور یکسان از طرف خدا به همه انسان ها عطا شده است.
پذیرش و تعامل با سایر ادیان و مذاهب: همان طور که گفته شده، اسلام کامل ترین دین الهی می باشد اما با این وجود اسلام سایر ادیان، مذاهب و گروه های انسانی را به رسمیتشناخته و سعی دارد روابط و مناسبات مسالمیت آمیز و مناسبی را با آنها برقرار سازد.
علت این پذیرش، نوع انسان می باشد. از نظر قرآن کریم و اسلام تمامی انسان ها از یک امت واحد هستند و خدواند انسان ها را از یک مرد و زن آفرید و سپس آنها را در قالب گروه ها و نژادهای مختلف قرار داد تا یکدیگر را بشناسند.

احترام به آزادی و برابری های فطری انسان ها: در اسلام آنچه که اصالت دارد وجود انسان است و دارا بودن ملیت، نژاد، مذهب و... متفاوت تاثیری بر ماهیت او ندارد احترام به آزادی و برابری های فطری انسان ها باید رعایت شود زیرا از دیدگاه قرآن تمامی انسان ها یک امت واحد هستند و از یک ریشه می باشند.
در پذیرش دین هیچ اجباری نیست و هر کس اختیار دارد تا هر دین و نگرشی را
کند و هر کس مسئول رفتار و تصمیمات خودش می باشد. کرامت ذاتی انسان ها یکی  ازدلایل این حترام می باشد. خدواند در هنگام خلقت انسان از روح خود در آن دمیده و را از سایر موجودات برتری بخشیده است.

اصول حقوق و روابط بین اللمل اسلام

مهم ترین اصول حقوق و وروابط بین الملل اسلام عباتند از:
اصل صلح: در اسلام صلح پایه و اساس کی باشد و این دین به دنبال برقراری روابط صلح آمیز با افراد و جوامع می باشد. صلحی پایدار که مبتنی بر عدالت باشد.
اصل همزیستی مسالمت آمیز: اسلام به عنوان یک دین صلح آور و صلح جو به دنبال نفی خشونت و درگیری است تا همزیستی مسالمت آمیزی را با سایر ادیان، مذاهب و گروه های فکری ایجاد کند تا در راستای این همزیستی مسالمت آمیز فرصت همکاری و تفکرات گسترش یابد.
اصل وفای به عهد: یکی از اصول بسیار مهم در حقوق و روابط بین الملل در اسلام، اصل وفای به عهد می باشد. به این معنا که دولت ها و جوامع اسلامی باید نسبت به تمامی تعهدات و پیمان های خود با سایر دولت ها پایبند بوده و به آنها عمل کنند. همچنین سایر دولت ها نیز باید متقابلا به تعهدات خود نسبت به دولت های اسلامی وفادار بوده و به آنها عمل کنند.
اصل عدالت: در اسلام عدالت از جایگاه ویژه و مهمی برخوردار است. اسلام به دنبال تحقق عدالت در روابط میان جوامع و افراد است. این عدالت سبب گسترش روابط صلح آمیز و همکاری ها می شود.

اصل دعوت: دعوت یکی از اصول مهم در تمامی ادیان الهی از جمله اسلام می باشد. دین اسلام از دولت ها و جوامع اسلامی می خواهد تا در زمان صلح و همزیستی مسالمت آمیز سایر دولت ها و جوامع را به سمت ارزش های اسلامی، صلح، همکاری و... دعوت نماید. در این راه باید از حمکت، پند و اندرز و مجادله به بهترین روش استفاده نمود.
اصل عدم مداخله: طبق این اصل دولت ها و جوامع اسلامی حق ندارند در امور سایر دولت ها و جوامع دخالت کرده و در مقابل سایر دولت ها نیز حق ندارند در امور دولت ها و جوامع اسلامی مداخله کنند زیرا مداخله گری باعث تیرگی روابط کشورها و قطع شدن زنجیره همکاری ها می شود.
نتیجه گیری: شایسته و لازم است تا حکومت ها و جوامع اسلامی به مبانی و اصول حقوق  و روابط بین الملل در اسلام توجه داشته باشند و این اصول و مبانی را سرلوحه کار خود
قرار دهند و با الگوگیری از حکومت پیامبر و روابط خارجه آن، بهترین و مناسب ترین
عملکرد را در حوزه روابط بین الملل داشته باشند.

منابع
مبانی و اصول حقوق و روابط بین الملل در اسلام، علی اکبر علیخانی، استاد دانشگاه تهران

این نوشته را به اشتراک بذارید :
کپی کردن لینک

گفتگو راه تعامل

اگر در مورد این نوشته سوالاتی دارید و یا اینکه فکر میکنید اشکالاتی دارد ، بهترین راه گفتگو مستقیم با نویسنده و سایر کاربران است

← حساب کاربری خود را ایجاد کرده و گفتگو را شروع کنید