Ghadr , قدر , وبسایت علمی و فرهنگی قدر

ایدئولوژی یا منافع ملی؟


سعید بهرامیجمعه 1 مرداد 1400

گاها شاهد هستیم، افرادی ایدئولوژی و عقاید مکتب را متضاد با منافع ملی می دانند. گروهی می گویند: اگر میخواهید منافع ملی تامین شود، از ایدئولوژی و خط قرمز های مکتب کوتاه بیایید. آنان که این سوال را می پرسند، به مسئله ای توجه نکرده اند. 

و آن مسئله این است،

منافع ملی چه چیز هایی هستند ؟

چه کسی می‌گوید منفعت ملی چیست؟

اصلا ما، نفع را در چه چیز می بینیم؟ 

برای ما چه چیز نفع دارد و چه چیز مضر است؟

واقعیت این است که، از هر انسانی بپرسید، چه چیزی برای تو خوب است و چه چیز بد است، از ایدئولوژی خود میگوید، یعنی منافع خود را با مقیاس ایدئولوژی خود بیان میکند.
هر انسانی، تا آن زمان که حدود و مرز های فکری خود را مشخص نکند، نمیتواند منافع شخصی خود را تعیین و اعلام کند. جامعه نیز به همین نحو است ، تا آن زمان که ایدئولوژی حاکم بر جامعه مشخص نشود، منافع ملی آن جامعه نیز مشخص نمی شود.
قطعا و یقینا، منافع ملی ِجامعه سکولار ، با منافع ملیِ جوامع کمونیست و سایر جوامع از جمله جوامع مسلمان، متفاوت است. پس منافع ملی با ایدئولوژی و حدود مکتب تضاد ندارد، بلکه مکتب است که منافع ملی را تعیین میکند.

 البته باید بگوییم، در همین مکتب هم، عقل جایگاه ویژه ای دارد، و یکی از منابع شرع، همین عقل است و نباید تصور شود که وقتی ما حرف از مکتب میزنیم، منظورمان این است که عقل را کلا تعطیل کنیم.
پس همان فردی هم که منافع ملی را متضاد با مکتب میبینید، دارای یک عقیده و ایدئولوژی است.
 اصلا بدون داشتن یک مبنای فکر نمی توان دو چیز را با هم متضاد دانست.

در واقع باید به این افراد بگوییم، منافع ملی با مکتب تضاد ندارند بلکه شما، تعریف دیگری از منافع ملی دارید زیرا طرز تفکر و ایدئولوژی متفاوتی دارید.
دغدغه اصلیِ، نظام های ایدئولوژیک، تطابق منافع ملی با ایدئولوژی است. و اگر روزی این دو با هم منطبق نباشند، به این معناست که نظام یا انقلاب با شکست یا با چالش جدی مواجه شده است.  
زیرا نتوانسته منافع ملی خود را بر اساس مکتبش، تعیین کند. و یا اینکه در تطابق این دو مسامحه و کوتاهی کرده و بقولی از ایدئولوژی و مکتب خود، دست برداشته.

در واقع دولت ، منافع ملی را به نمایندگی از ملت پیگیری میکند ، حال باید بپرسیم ملت چه می خواهند ؟ مردم چه چیز را منفعت میدانند ؟ 

کاملا روشن است ، اگر ملت فقط مادیات و اقتصاد برایش مهم باشد ، منافع ملی متفاوت می شود با زمانی که ملت ، خطوط و مرز های دینی را نیز در نظر بگیرند. بعبارت دیگر ارزش های جامعه تعیین کننده منافع ملی است ، این ارزش ها نیز برخواسته از مکتب (ایدئولوژی) حاکم بر جامعه است .

به عنوان مثال آیا ما باید در روابط بین الملل و منافع ملی ، اخلاق را ترجیح دهیم یا منفعت را ؟ 

زیرا عموما در روابط ملی ، اخلاق و منفعت با هم در تضاد هستند و جوامع باید یکی را انتخاب کنند . حال کدامیک را انتخاب کنیم ؟ 

حتی بعضا ممکن است ، دو سیاست کاملا متضاد از دو جامعه ببینم ، و در عین حال ، هر دو، خود را متخلق به اخلاق بدانند ! اما واقعا کدامیک اخلاق است ؟ هر دوی آنها خود را اخلاقی میدانند و هر یک ، تعریفی از اخلاق ارائه میدهند و طبق آن عمل میکنند . در نتیجه میبینم هر کدام طبق پشته فکری خود عمل میکنند و منافع ملی خود را بر اساس نظام فکری خود تعیین و توجیه میکنند.

قطعا در نظام ارزشی جمهوری اسلامی ، رابطه منفعت و اخلاق ، رابطه ای متفاوت است نسبت به نظام های انسان محور و مبتنی بر اصالت سود.

در این نوشته به طور کلی رابطه ایدئولوژی و منافع ملی را بررسی کردیم ، متنها اینکه در حال حاظر ایدئولوژی و اندیشه جامعه ، چیست بحث دیگری است و در این مورد قضاوت با شما خواننده گرامی است. و آنگاه که ایدئولوژی حاکم را تشخیص دادیم ، متوانیم بگوییم چه چیز منفت دارد و چه چیز مضرر است .

گفتگو راه تعامل

اگر در مورد این نوشته سوالاتی دارید و یا اینکه فکر میکنید اشکالاتی دارد ، بهترین راه گفتگو مستقیم با نویسنده و سایر کاربران است

← برای شروع کافیست گفتگو را شروع کنید