Ghadr , قدر , وبسایت علمی و فرهنگی قدر

آیا درک موجودات غیر مادی ممکن است ؟


سعید بهرامیشنبه 17 مهر 1400
10از6امتیاز علمی این اثر
آیا درک موجودات غیر مادی ممکن است


این نوشته،  دومین نوشته من حول محور وجود خداست ، و سعی دارم به مسائل ریشه ای در این مبحث بپردازم.

اگر یادتون باشه در نوشته قبل به این پرداختیم که انسان چگونه با مفهوم خدا آشنا شد ؟ و اصلا چرا باید بدانیم خدا وجود دارد یا نه ؟

در نوشته دوم قصد داشتم مستقیم ، به علت های وجود خدا بپردازم ، اما با دقت بیشتر دیدم هنوز ، پاسخ یک سوال مانده . 

مقدمه

بشر همیشه در حال یادگیری بوده ، هر روز به علم و تجربه اش افزوده می شود . با نگاهی به آمار پیشرفت علم ، می بینم که هر چه از عمر بشر می گذرد ، علم او نیز تساعدی بیشتر می شود .

اما بشر برای دست یابی به علوم و مسائل مختلف از ابزار هایی که در خود دارد، استفاده میکند ، منظورم ابزار هایی هست که خود انسان به آنها مجهز است.

مثل ابزار گوش که با آن میتواند بشنود، مثل چشم که با آن می بیند و زبان که با آن تجربیات خود را منتقل میکند.

اگر این ابزار نبودند ، انسان شناختی نسبت به مسائل و علوم پیدا نمی کرد ، برای همین است که به اینها ابزار شناخت می گویند. پس نتیجه این است که برای شناخت مسائل باید از این ابزار های شناخت استفاده کنیم . 

موجودات غیر مادی 

حال بحث ما سر شناخت ، عالمی است که مادی نیست ، اما واقعا موجود غیر مادی یعنی  چی ؟

اساسا به موجوداتی که دارای جرم و حجم ، ابعاد و خصوصیات ماده ، نیستد و نمی توانیم برای آن تعریف مادی بیاوریم. موجود غیر مادی میگویند.

و به خاطر همین هم انسان نمیتواند این موجودات را با حواس پنجگانه بشناسد و یا درک کند.

حال سوال این است که آیا انسان میتواند موجوداتی که مادی نیستند یعنی جرم و حجم و ابعاد ندارد ، بشناسد و آنها را درک کند ؟

اگر شما یه اتم را در نظر بگیرید بازهم آن اتم قابل درک و شناخت است هر چند بسیار ریز است، زیرا با میکرسکوپ دیده می شود ، اما اگر موجودی باشد که اصلا دیده نشود ، آیا بازهم قابل شناخت و درک است ؟

اگر بخواهیم دقیق تر بپرسیم ، باید بگوییم آیا فقط موجوداتی که با حواس پنجگانه ، حس می شوند ، قابل شناخت هستند ؟ و به عبارت دیگر آیا ابزار شناخت فقط منحصر در همین حواس پنچگانه است ؟

آیا بشر ابزار شناختی دارد که بتواند موجودات غیر مادی را نیز بشناسد و درکشان کند؟

طبق گفته الهیون خدا از جنس مادیات نیست و غیر محسوس است یعنی با حواس پنجگانه قابل شناخت نیست ، پس سوال این است که خداوندی که با حواس پنجگانه قابل شناخت نباشد ، پس با چه چیز میتوان آن را شناخت . 

اگر ما به این نتیجه برسیم که خداوند و به طور کلی موجودات غیر مادی برای بشر ، قابل شناخت و قابل درک نیستند ، پس اصلا دلیلی ندارد که سراغ آنها را بگیریم و به دنبال وجود داشتن یا نداشتن آنها برویم .

پس ضرورت این بحث مشخص شد ، قبل از بحث از علل وجود خدا ، باید ببینیم اصلا خدا برای انسان قابل شناخت هست یا خیر ؟ ولو شناخت اندک و کم ، مثلا در حد دانستن ، وجود داشتن یا عدم وجود خدا.


شناخت موجودات غیر مادی

همانطور که اشاره شد ، انسان با ابزار ها ، شناخت پیدا می کند ، ابزار هایی مثل گوش و چشم و .. 

پس آیا انسان ابزاری دارد که بتواند موجودات غیر مادی را با آن بشناسد ؟

این دقیقا محل بحث است ، اگر ابزاری برای شناخت غیر مادیات داریم ، آن چیست ؟

افراد کثیری ، معتقد هستند که انسان فقط برای شناخت ، مادیات ، ساخته شده است و اساسا ابزاری برای شناخت غیر مادیات و ماورالطبیعه ندارد . پس معتقدند می گیرند که اصلا خدا برای بشر قابل شناخت نیست ، زیرا ابزار شناختش را ندارد. در نتیجه اگر از آنها بپرسید آیا خدا وجود دارد یا خیر ؟ می گویند ، ما نمی دانیم زیرا قدرت شناخت نداریم.

-  البته گروهی هم هستند که معتقدند ، ابزار شناخت بشر  منحصر در ابزار های مادی نیست ،و انسان غیر از حواس پنجگانه ، ابزار شناخت دیگری نیز دارد و برای این مطلب مثال هایی نیز می آورند .


ابزاری برای شناخت غیر مادیات

خیلی چیز هاست که انسان  آنها را با حواس درک نمیکند اما به بودن یا به نبودن آنها ، اذعان دارد . یعنی رای ممتنع به وجود آنها نمیدهد و در مورد وجود داشتن یا وجود نداشتن آنها ، اظهار نظر میکند .

- مثلا خشم و غضب و عشق را که نمی توان با چشم و گوش و لامسه پیدا کرد.

- یا اینکه اگر از شما بپرسند که آیا مثلثی را سراغ دارید که اضلاعش مساوی باشند ولی دو ضلعش قائمه نباشند ؟ مطمئنا در جواب میگویید خیر همه مثلث هایی که اضلاع مساوی دارند دارای دو ضلع قائمه هستند . و میگویید محال است که دو ضلع آن قائمه نباشند . بله محال است .

حال سوال این است آیا ​مفهوم « محال بودن » بودن در عالم مادیات وارد میشود ؟ یعنی دارای ویژگی های یک ماده است ؟ خیر مفهوم « محال بودن » ، دارای ویژگی هایی مثل زمان مکان ،طول و عرض و حجم نیست پس ماده نیست . 

پس شما این مفهوم را  چطور یافتید و آنرا درک کردید ، آیا با حواس پنجگانه آنرا درک کردید ؟

مطمئنا مفهوم « محال بودن » را با حواس پنجگانه درک نکردید زیرا چیز های که درارای خواص ماده مثل طول و عرض و حجم باشند با حواس پنجگانه درک می شوند .

انسان مفاهیمی مثل « ضرورت »  و  «محال بودن » را با حواس درک نمیکند ،  اگر انسان بخواهد محال را با حواس درک کند باید محال موجود باشد درصورتی که اصلا محال موجود نیست که بخواهد با حواس درک شود .

پس شما چیزی را درک کردید که مادی نبود یعنی با حواس پنجگانه درک نمی شود .

در نتیجه درک کردن اشیا فرامادی و غیر مادی برای انسان ممکن است . دلیل این امکان داشتن نیز  وقوع این مسئله در موارد بسیار نظیر مسئله «محال » است .

- مثال دیگر وجود زمان است ، علم وجود زمان را پذیرفته ، اما آیا زمان با چشم دیده می شود ؟ آیا با گوش شنیده می شود ؟ آیا زمان لمس می شود ؟ خیر اصلا با حواس پنجگانه حس نمی شود .

 پس آیا وجود ندارد ؟ بازهم خیر زمان وجود دارد و علما ثابت شده است. 

در حقیقت ابزار شناخت زمان فرق میکند ، زمان با عقل درک و شناخته می شود نه با حواس.

در خیلی از امور این چنین است یعنی با عقل درک می شوند نه با حس و بعبارت دیگر امور معقول هستند نه محسوس مثل محال بودن یا ضرورت داشتن مثل زمان ، دور ، تسلسل و ..

 نتیجه

از این دست مسائل ، در میابیم ، که مدرکات (علم) بشر ، منحصر در مادیات نیست و میتواند غیر مادیات را نیز درک کند .

همچنین ابزار های شناخت بشر نیز منحصر در ابزار های مادی و حواس پنجگانه نیست ، مثلا مفاهیم عقلی ، با عقل درک میشوند و عقل به بودن یا نبودن آنها اذعان دارد .

در نتیجه شناخت خدا نیز برای انسان امکان دارد ، زیرا انسان می تواند با عقل خود ، به ، بودن یا نبودن خدا اذعان کند ، و میدانیم عقل ما در این زمینه ساکت نیست ، و دائما با دلائل مختلف ، در حال نتیجه گیری است .

گفتگو راه تعامل

اگر در مورد این نوشته سوالاتی دارید و یا اینکه فکر میکنید اشکالاتی دارد ، بهترین راه گفتگو مستقیم با نویسنده و سایر کاربران است

← برای شروع کافیست گفتگو را شروع کنید